מילים (5 גרסאות)
טְרָה לָה לָה
יוֹם וָלַיְלָה אָנוּד כֹּה
טְרָה לָה לָה
דֶּרֶךְ שָׂדוֹת, דֶּרֶךְ יְעָרִים
טְרָה לָה לָה לָה
אֵלֵכָה לִי פֹּה בַּכְּפָרִים
טְרָה לָה לָה לָה.
בַּיִת לְכָל אָדָם יֵשׁ
טְרָה לָה לָה לָה
מְנוֹרַת אוֹר וְתַנּוּר אֵשׁ
טְרָה לָה לָה
וְרַק אֲנִי - הַלְּבָנָה נֵרִי
טְרָה לָה לָה לָה
וְזֶה הַמַּטֶּה הוּא חֲבֵרִי
טְרָה לָה לָה לָה.
אֲנָשִׁים טוֹבִים, פִּתְחוּ לִי
טְרָה לָה לָה
מָקוֹם לָלוּן תְּנוּ נָא לִי
טְרָה לָה לָה
רַק הַלַּיְלָה פֹּה אָנוּחַ
טְרָה לָה לָה לָה
בֹּקֶר אֵלֵךְ עִם הָרוּחַ
טְרָה לָה לָה לָה.
[שורה 3]
דרך שדות ויערים
[בבית 2]
וזה המקל הוא חברי
לַלַלַ
גַּם יוֹם, גַּם לֵיל אָנוּד כֹּה
לַלַלַ
לִי שָׂדוֹת, לִי יְעָרִים
רַק לָלוּן אָבוֹא לַכְּפָרִים
לַלַלַ, לַלַלַ.
לְכָל אָדָם בַּיִת יֵשׁ
לַלַלַ
מְנוֹרַת אוֹר וְתַנּוּר אֵשׁ
לַלַלַ
וַאֲנִי - הַלְּבָנָה נֵרִי
וְזֶה הַמַּקֵּל הוּא חֲבֵרִי
לַלַלַ, לַלַלַ.
אֲנָשִׁים טוֹבִים, פִּתְחוּ נָא לִי
לַלַלַ
מָקוֹם לָלוּן תְּנוּ נָא לִי
לַלַלַ
רַק הַלַּיְלָה פֹּה אָנוּחַ
בֹּקֶר אֵלֵךְ עִם הָרוּחַ
לַלַלַ, לַלַלַ.
[סוף בית 1]
אֵלֵךְ אָנוּד בַּכְּפָרִים
[סוף בית 3]
בַּיִת אֵצֵא עִם הָרוּחַ
װער נאר די שפיל בעטראכט
די שטולן מיט דעם שטאק
װי איינער גייט זיך גאנץ באזאכט
(אזוי אין שוין דער חוק)
פלוצלינג זיצט ער אויף א שטול
זיין שטאק בלייבט שוין שטיין
די שטולן װער מיט מענטשן פול
נאר איינער בלייבט אליין
דער איינער נעבעך װעלכער בלייבט
די שאנדע איז דייער גרויס
דער פון אים קאטאװעס טרייבט
דער צוייטער לאכט אים אויס...
ערקלערט מיר נאר די זינד פון עס
זיין בלוט װאס מע צאפט
װאס האט ער פאר א שולד אין דעם
אז מע האט זיין ארט פארכפאט
עס װערט די שטוב מיט קולות פול
זו צען איז דאס געשמאק
װי צװי זעצן זיך אויף איין שטול
װי צװין קעץ אין איין זאק...
קוק זיך איין פון זיי דעם סוף
באטראכט אויף זיך אליין
װי ביידע נעבעך באצאלן שטראף
און ביידע בלייבן שטיין...
די זעלבע זאך ביי אונדז אויך טרעפט
א רחמנות, גלייבט נאר מיר
װי צװי פאלן אן אויף איין געשעפט
יעדער צום צו זיך
איינער װיל דעם צװייטן דריקן
יענעם מאכן נויט
ברידער, הערט זיך אויף צו פליקן
זעט, איר בלייבט אן ברויט!
די שפיל פון שמאק איז אקודאט
װי די מענטשען אויף דער װעלט
װער עם קען כאפן זיין א כװאט
יענעם קומט דאס געלט
קען ער נאך ניט לויפן שנעל
װיל נאר ערלעך גיין
פאדלויפט דער צװייטער אויף זיין שטעל
ער נעבעך בלייבט שוין שטיין...
די שטולן איז די טעג פון דער װעלט
מיט דעם שטאק נייט די צייט
גליק און אומגליק דלות און געלט
טאנצן זיך ביי דער זייט
היינט איז דער מיט פריידע פול
דו נעבעך מיט געװיין
מארגן זיצסטו אויף זיין שטול
יענער בלייבט שוין שטיין...
פון גרויסע פאלאצן קומט מען אפ
פון קעלעדן שטייגט מען אויף
דעם טרייבט די צייטן פון שטול אראפ
דעם צװיטן זעצט זו ארויף
שטאלציר נישט ביי דער זוטער צייט
ביי דער שלעכטער - שריי ניסט "װיי!"
פון גליק צום אומגליק איז נאר נישט װייט
נאר מיט דעם שטול א דריי
נאר פרענט ביי נאט קוין קשיות ניט
פאר װאסד האט יעגער צרות פיל
עד פירט זיין װעלטל קלןג געניט
אזוי גייט צו דר שפיל
איינער מוז שוין אויסן בלייבן
אזוי מוז עס גיין
נאר פון יעגעס קאמאװעס טרייבן
פוי, דאס איז ניט שיין!
גאפאלעגס נאמען קלינגט װי א גלאק
ביי אלע קייסארים פול
פיל מאל די צייט האט געשריען "שטאק"
כאפט ער רק זיין שטול
פרייסן קומט פלוצלינג צו גיין
"שטאק" שרייט זי אויס
נאפאלעאן בלייבט אין ביוש שטיין
די װעלט לאכט אים אויס...
די נאטור גייט ארוס די יארן
די װעקסלונג האט זי אין האנט
דער זעלבער שטאק װאס איז היינט א קארן
איז מארגן א העלפאנד
איצט איז ער א מענטש - דא װערט ער ערד
און דערפון - א בוים אין פעלד,
פון די פרוכטן װערט אן אקס, א פערד
און װידער א מענטש א העלד
הקלטות (4)
על השיר
השיר העברי נדפס לראשונה ב"זמירות: קובץ ראשון" (תרע"ב 1912). שב ונדפס כשיר-משחק בשירון שערך יצחק קצנלסון "גן ילדים". בשנת 1927 נדפס במהדורה הראשונה של השירון "בקרן זווית" (חוברת שנייה) בלחן אחר מאת יואל אנגל, ואילו במהדורה השנייה מ1945 נדפסו שני הלחנים בזה אחר זה.
בתוכן העניינים של "זמירות" מזוהה המקור היידי: "ע"פ השיר העממי "געה איך מיר א שטאקען-טאנץ". מאיר נוי מזהה בכרטסתו כמקור השיר נוסח אחר, "א קליינ[עס] מיידעלע קלאפט", ואילו בספרו "מעייני הזמר" (עמ' 200) הוא מביא נוסח שלישי מאת צונזער והוא אשר מובא כאן. המקור היידי נדפס לראשונה בשנת תרל"ז 1877 ב"המנגן, פיר נייע הערליכע לידער מיט מעלאדיען" (ארבעה שירים חדשים יפים עם מנגינות). הקובץ הסרוק (ממהדורת 1897) אינו כולל את המנגינות, אך אלה כנראה נדפסו בפרסום המקורי. הלחן הזה עם הטקסט ביידיש מיוחס לצונזער בספר "אליקום צונזערס ווערק" (1964).
כותב יעקב פיכמן, במבוא למהדורה השנייה של "בקרן זווית" (תש"ה):
אזכור עוד את שיר "הנודד", שכל חרוז שהצליח בו עורר במחבר המיית גיל. ואמנם גם בימיו האחרונים עלה בקרבו צלצולו הלירי, עד שביקש שיחרתו על מצבתו את חרוזיו האחרונים: רק הלילה פה אנוח/בוקר אלך עם הרוח.
תמר זימנבודה מספרת ששרה את השיר בהופעה בכיתה א' - עלתה על במה עם מקל ושרה סולו.
ביידיש הותאם ללחן גם שיר הפורים "אויגעלעך בליץ". ראו תווים.
כל מידע נוסף על אודות השיר, כולל הערות, סיפורים, צילומים – יתקבל בברכה לכתובת contact@zemereshet.co.il.
תווים (1)