מילים (2 גרסאות)
שָׁם בָּעֲיָרָה יֵשׁ בַּיִת
וְגַגּוֹ אֵזוֹב,
אִילָנוֹת סְבִיבוֹ יִצְמָחוּ
אִילָנוֹת לָרֹב.
שָׁם יָגוּרוּ אַבָּא, אִמָּא,
חַנָּה וַאֲנִי,
כָּךְ נִחְיֶה שָׁם אַרְבַּעְתֵּנוּ
זֶה הַרְבֵּה שָׁנִים.
וְעוֹבֵד עָמֵל אָבִינוּ
כָּל יְמֵי חַיָּיו,
וּדְבָרִים יָפִים מֵבִיא הוּא
לְשִׂמְחַת לֵבָב.
יֵשׁ אֲשֶׁר סוּסוֹן קוֹנֶה הוּא,
אַךְ עֲלֵה וּרְכַב!
אוֹ יָבִיא לָנוּ גּוּר כֶּלֶב
הַנּוֹבֵחַ: הַב!
אוֹ אַוָז לָבָן כַּשֶּׁלֶג
וּטְהוֹר נוֹצָה,
תַּרְנְגֹלֶת מְקַרְקֶרֶת
מְטִילָה בֵּיצָה.
אִמָּא'לֶה בֵּיצִים אוֹסֶפֶת
וְהַכֹּל שְׂמֵחִים,
אַךְ הוֹשִׁיבָה הַדּוֹגֶרֶת -
יֵשׁ כְּבָר אֶפְרוֹחִים!
וְגַגּוֹ אֵזוֹב,
אִילָנוֹת סְבִיבוֹ יִצְמָחוּ
אִילָנוֹת לָרֹב.
שָׁם יָגוּרוּ אַבָּא, אִמָּא,
חַנָּה וַאֲנִי,
כָּךְ נִחְיֶה שָׁם אַרְבַּעְתֵּנוּ
זֶה הַרְבֵּה שָׁנִים.
וְעוֹבֵד עָמֵל אָבִינוּ
כָּל יְמֵי חַיָּיו,
וּדְבָרִים יָפִים מֵבִיא הוּא
לְשִׂמְחַת לֵבָב.
יֵשׁ אֲשֶׁר סוּסוֹן קוֹנֶה הוּא,
אַךְ עֲלֵה וּרְכַב!
אוֹ יָבִיא לָנוּ גּוּר כֶּלֶב
הַנּוֹבֵחַ: הַב!
אוֹ אַוָז לָבָן כַּשֶּׁלֶג
וּטְהוֹר נוֹצָה,
תַּרְנְגֹלֶת מְקַרְקֶרֶת
מְטִילָה בֵּיצָה.
אִמָּא'לֶה בֵּיצִים אוֹסֶפֶת
וְהַכֹּל שְׂמֵחִים,
אַךְ הוֹשִׁיבָה הַדּוֹגֶרֶת -
יֵשׁ כְּבָר אֶפְרוֹחִים!
מקור:
"דבר לילדים"
על הגרסה: מתוך גיליון 20.7.1944 כ"ט תמוז תש"ד עמוד 385
בײַ דעם שטעטל שטייט אַ שטיבל
מיט אַ גרינעם דאַך,
און אַרום דעם שטיבל וואַקסן
ביימעלעך אַ סך.
און דער טאַטע מיט דער מאַמען —
חנהלע מיט מיר,
שוין אַ לאַנגע צײַט אין איינעם
וווינען אַלע פֿיר.
און דער טאַטע אַרבעט, אַרבעט
אַלע יאָרן זײַנע,
און ער קויפֿט אונדז, און ער ברענגט אונדז
זאַכן שיינע, פֿײַנע.
קויפֿט אַ פֿערדל, וואָס סע הירזשעט
מיט דעם נאָמען מוציק;
קויפֿט אַ הינטל, וואָס סע האַווקעט,
מיט דעם נאָמען צוציק.
קויפֿט אַ גאַנדז מיט אַ ווײַסן האַלדז,
פֿעדערלעך ווײַס ווי שניי,
קויפֿט אַ הון, וואָס קוואָקעט, קוואָקעט
ביז זי לייגט אַן איי.
נעמט די מאַמע אָט די אייער,
אוי, איז דאָס אַ מופֿת;
זעצט זי אויף אויף זיי אַ קוואָקע,
האָבן מיר שיינע עופֿות.
מיט אַ גרינעם דאַך,
און אַרום דעם שטיבל וואַקסן
ביימעלעך אַ סך.
און דער טאַטע מיט דער מאַמען —
חנהלע מיט מיר,
שוין אַ לאַנגע צײַט אין איינעם
וווינען אַלע פֿיר.
און דער טאַטע אַרבעט, אַרבעט
אַלע יאָרן זײַנע,
און ער קויפֿט אונדז, און ער ברענגט אונדז
זאַכן שיינע, פֿײַנע.
קויפֿט אַ פֿערדל, וואָס סע הירזשעט
מיט דעם נאָמען מוציק;
קויפֿט אַ הינטל, וואָס סע האַווקעט,
מיט דעם נאָמען צוציק.
קויפֿט אַ גאַנדז מיט אַ ווײַסן האַלדז,
פֿעדערלעך ווײַס ווי שניי,
קויפֿט אַ הון, וואָס קוואָקעט, קוואָקעט
ביז זי לייגט אַן איי.
נעמט די מאַמע אָט די אייער,
אוי, איז דאָס אַ מופֿת;
זעצט זי אויף אויף זיי אַ קוואָקע,
האָבן מיר שיינע עופֿות.
מקור:
"140 פאלקסלידער [שירי עם]"
, גיטלין, ורשה
, [1918/1925] 1930
, 43
–42בחלקב
על הגרסה: רשם בכתיב יידי מודרני מנוקד: אליעזר ניבורסקי
הקלטות (1)
על השיר
תרגום לשיר היידי "ביי דעם שטעטל". מילות השיר היידי נדפסו תחת השם הבדוי ש. אשכנזי, בעיתון "דער איד" (קישינב [קעשענעוו]), גליון מס' 328, 12.6.1921, עמ' 5. בשירונו של קיפניס משנת 1925 נדפס השיר עם התווים בלי ציון מחברים. זיהוי המחבר - גם כמלחין - לפי חנה ויאָסל (יוסל) מלאָטעק (מלוטק) בספרם "פערל פון יידישער ליד" (ראו את דברי ההסבר המקוונים).
ראו עדות בדף האומן של זלמן רוזנטל על כך שרוזנטל גם הלחין את השיר וגלנץ שיפץ את הלחן.
תודה לאליעזר ניבורסקי על המידע על שיר המקור.
כל מידע נוסף על אודות השיר, כולל הערות, סיפורים, צילומים – יתקבל בברכה לכתובת contact@zemereshet.co.il.
קישורים ומשאבים (3)
מילים ותווים
🔗
מילים ותווים
🔗
תווים
🔗
תווי המקור ביידיש
מקור:
"אוצר נגינות ישראל כרך 9; Thesaurus of Hebrew Oriental Melodies: Folk Songs of the East European Jews"
, Friedrich Hofmeister, Leipzig
, 1932
